Pistacia lentiscus

Pistacja kleista

Ogólnie uznawane za bezpieczne

Inne nazwy: Mastix, Chioský mastix, Mastic gum, Mastiha, Schinos, Lentisque

Śródziemnomorski krzew; z suszonej żywicy (mastyks) wyrabia się gumę do żucia.

Wiecznie zielony krzew skał śródziemnomorskich; po nacięciu kory wydziela się aromatyczna żywica "mastyks", która na greckiej wyspie Chios jest zbierana, suszona i tradycyjnie używana.

Rodzina: nanerczowate
Typ rośliny: krzew wiecznie zielony

Znaczenie stopni bezpieczeństwa (rozwiń legendę)

Ogólnie uznawane za bezpieczne. Zwykle pospolite zioło przy rozsądnym zbiorze i użyciu; mimo to zawsze czytaj konkretne ostrzeżenia na karcie.
Informacja. Przede wszystkim stopień informacyjny — ważne są szczegóły w tekście i przy ostrzeżeniach poniżej.
Ostrożność. Wymaga zwiększonej ostrożności (dawkowanie, długość stosowania, grupy wrażliwe, interakcje).
Ryzykowne. Znaczne ryzyko — sprawdź źródła, przeciwwskazania i ewentualny nadzór specjalisty.
Nie w warunkach domowych. Nie nadaje się do eksperymentów w warunkach domowych bez wiedzy i pewności.
Wysokie ryzyko przy stosowaniu wewnętrznym. Szczególne ryzyko przy stosowaniu wewnętrznym (np. alkaloidy); unikaj długotrwałego lub nieodpowiedzialnego podawania.
Niepodano. Stopień nie jest jeszcze uzupełniony — polegaj na poszczególnych ostrzeżeniach i odnośnikach poniżej.

Pistacja kleista — pokrój rośliny (Wikimedia Commons). — Fotografia na Wikimedia Commons (Public domain).
Pokrój rośliny

Szybki przegląd

Podsumowanie do praktycznej decyzji; szczegóły znajdują się w sekcjach poniżej.

Stopień bezpieczeństwa: Ogólnie uznawane za bezpieczne szczegóły
Źródła naukowe na karcie: Tak — źródła podane przy twierdzeniach sekcja Nauka
Kiedy i co zbierać: Liść — lipiec–październik
Cały zbiór
Metody przetwarzania: Zastosowanie kulinarne, Kapsułki, Likier ziołowy, Olej ziołowy
Wszystkie metody i przepisy na karcie
Tematy i dolegliwości: Ciężkość po jedzeniu, Jama ustna i dziąsła, Trawienie
Sekcja tematy, Przegląd dolegliwości

Identyfikacja i pomyłki

Dwupienny wiecznie zielony krzew do drzewka z rodziny nanerczowatych (Anacardiaceae), do około 4 m. Liście skrętoległe, skórzaste, parzystopierzaste (bez listka szczytowego) z 5–6 parami soczyście zielonych listków i charakterystycznie oskrzydlonym (spłaszczonym) osadką. Drobne bezkoronowe czerwonawe kwiaty w skupieniach; owocem jest drobny pestkowiec około 4 mm, czerwony dojrzewający do czerni; roślina wydziela aromatyczną kremowobiałą żywicę (mastyks).

Możliwe pomyłki i zagrożenia

Pomylenie z pistacją terpentynową (Pistacia terebinthus): pistacja kleista ma oskrzydloną osadkę i parzystopierzasty wiecznie zielony liść, podczas gdy P. terebinthus ma nieoskrzydloną osadkę, liść nieparzystopierzasty z listkiem szczytowym oraz liście opadające na zimę. P. terebinthus nie jest toksyczna (również dostarcza żywicy), jest to więc różnica rozpoznawcza/jakościowa, a nie ryzyko zatrucia.

Podobne zioła

Na razie nie powiązano pokrewnych ziół.

Tematy i dolegliwości

Więcej tematów znajdziesz w przeglądzie dolegliwości i tematów.

Ciężkość po jedzeniu
Naukowe· moderate
Jama ustna i dziąsła
Tradycyjne· Ramy tradycyjne / kulturowe
Trawienie
Tradycyjne· Ramy tradycyjne / kulturowe

Występowanie geograficzne

Na razie bez danych o występowaniu.

Zbiór

Liśćlipiec–październik
léto
Region: Grecja
Uwagi: Żywica (mastyks) — nacięcia kory zmuszają drzewo do "łzawienia"; krople zbiera się z oczyszczonej ziemi pod drzewem.

Przechowywanie

Hermetycznie zamknięte(Liść)

Metody przetwarzania na karcie zioła

Zastosowanie kulinarne(Liść)Przydatność: Wysoka przydatność
Gotowanie, pieczenie, doprawianie jako żywność — kategoria ogólna poza twierdzeniami leczniczymi.
Szczegółowy opis metody (z katalogu)
Zastosowanie kulinarne obejmuje zioła jako składniki potraw, napojów lub przyprawy. Tutaj nie oceniamy działań leczniczych — przypominamy jedynie o oznaczeniu gatunku, alergiach i obróbce termicznej tam, gdzie jest konieczna (np. niektóre owoce lub części roślin).
Połączenie z alkoholem, cukrem lub długim gotowaniem zmienia rezultat; przepisy weryfikuj ze źródeł kulinarnych.
Kontekst tradycyjny przy tej metodzie: tak·Kontekst naukowy przy tej metodzie: nie
Kapsułki(Liść)Przydatność: Średnia przydatność
Napełnianie kapsułek suszem lub proszkiem; wariant domowy i przemysłowy.
Szczegółowy opis metody (z katalogu)
Kapsułki umożliwiają precyzyjne dawkowanie i ukrycie smaku gorzkich surowców. Istnieją domowe napełniarki, ale higiena, homogeniczność mieszanki i przechowywanie są trudniejsze niż w przypadku naparu.
Kieruj się przepisami dotyczącymi suplementów diety tam, gdzie obowiązują.
Kontekst tradycyjny przy tej metodzie: tak·Kontekst naukowy przy tej metodzie: tak
Likier ziołowy(Liść)Przydatność: Średnia przydatność
Słodki macerat alkoholowy z ziołami; główną rolę gra stężenie alkoholu i cukru.
Szczegółowy opis metody (z katalogu)
Likier łączy zioła, alkohol wysokoprocentowy i substancję słodzącą w wyraźnie aromatyczną mieszankę. Domowa produkcja różni się od produktów kupnych regulacjami prawnymi oraz kontrolą mocy napoju.
Dawkowanie i przechowywanie opieraj na przepisie; czas maceracji zmienia kolor i smak.
Kontekst tradycyjny przy tej metodzie: tak·Kontekst naukowy przy tej metodzie: nie
Olej ziołowy(Liść)Przydatność: Niska przydatność
Maceracja ziół w oleju roślinnym (na zimno lub przy lekkim podgrzewaniu).
Szczegółowy opis metody (z katalogu)
Olej ziołowy powstaje przez zanurzenie suszu lub świeżego materiału w oleju (np. oliwie, oleju słonecznikowym) wraz z upływem czasu i ewentualnie delikatnym podgrzewaniem. Wynik nie jest olejkiem eterycznym z destylacji — to inny rodzaj ekstraktu i zastosowania (często zewnętrzne lub kulinarne).
Temperatura, światło i wilgotność materiału wpływają na trwałość; jełczenie oleju oznacza konieczność wyrzucenia produktu.
Kontekst tradycyjny przy tej metodzie: tak·Kontekst naukowy przy tej metodzie: nie

Zastosowanie tradycyjne / duchowe

Oddzielnie od nauki — zapisy są kulturowe lub symboliczne, nie są zaleceniami leczniczymi.

Na razie bez konkretnych zapisów.

Wiedza naukowa

Każde twierdzenie ma typ badania i źródło (URL lub DOI) tam, gdzie są dostępne. Dane o dawce z literatury mają charakter wyłącznie informacyjny.

Jak czytać znaczniki siły dowodu i typu badania

Znaczniki podsumowują, jak zapis jest oznaczony w katalogu — nie są medyczną oceną skuteczności. Przy każdym zapisie zawsze czytaj podsumowanie, ograniczenia i odnośnik do źródła.

Siła dowodu

Poziom dowodów niepodany: Autor zapisu nie podał stopniowania; oceniaj według tekstu podsumowania, ograniczeń i odnośnika do źródła.
Literatura opisowa / orientacyjna: Literatura opisowa lub fachowa bez kontrolowanego porównania grup — raczej kontekst niż 'dowód działania'.
Słabe dowody: Badanie lub wniosek ze znacznymi ograniczeniami metodycznymi; traktuj tylko jako sygnał do dalszej lektury.
Wstępne ustalenia: Pierwsze lub mniejsze badania — interesujący kierunek, ale nie ostatnie słowo o skuteczności ani bezpieczeństwie.
Średnia siła dowodu: Średnia siła zależnie od projektu badania; nadal obowiązują ograniczenia próby i kontekstu.
Mocniejsze dowody: Mocniejszy projekt lub spójność wyników w granicach podanych ograniczeń badania.
Praca przeglądowa / review: Praca przeglądowa podsumowuje wiele źródeł; jakość zależy od metody przeglądu i obszaru.

Typ badania

Tekst opisowy / fachowy: Tekst fachowy lub przegląd bez klasycznego projektu badania.
Badanie in vitro: Eksperyment w kulturze komórkowej lub probówce — nie mówi o działaniu w organizmie.
Badanie na zwierzętach: Model na zwierzętach — przeniesienie na człowieka nie jest oczywiste.
Badanie obserwacyjne: Obserwacja grup bez losowego przydziału leczenia; może mylić z powodu zakłóceń przyczynowych.
Badanie kliniczne: Badanie kliniczne z udziałem ludzi; ważne są wielkość próby i grupa kontrolna.
Randomizowane badanie kontrolowane: Randomizowane badania kontrolowane należą do mocniejszych projektów, jeśli są dobrze przeprowadzone.
Praca przeglądowa: Praca przeglądowa podsumowuje wiele prac — zależy od reguł doboru literatury.
Przegląd systematyczny: Przegląd systematyczny z jasną metodyką wyszukiwania i doboru badań.
Metaanaliza: Statystyczne połączenie wielu badań; wynik zależy od danych wejściowych i heterogeniczności.
Ocena regulacyjna / monografia (EMA, WHO…): Podsumowanie organu regulacyjnego dotyczące preparatu ziołowego — inny kontekst niż pojedyncze RCT; często dotyczy preparatów, a nie domowej herbaty.
Monografia fachowa (preparaty ziołowe): Systematyczne zestawienie literatury o roślinie lub surowcu — jakość zależy od autora i roku wydania.

EMA HMPC dla mastyksu chijskiego opisuje tradycyjne stosowanie przy lekkich dolegliwościach dyspeptycznych i w higienie jamy ustnej.
Praca przeglądowa / reviewOcena regulacyjna / monografia (EMA, WHO…)Rok: 2015
Forma przygotowania w badaniu: guma do żucia
Substancja czynna / ukierunkowanie: żywica mastyksowa (kwasy triterpenoidowe)
Ograniczenia: Guma do żucia ma inny profil niż wyciąg wodny; stosowanie krótkotrwałe, nie długotrwała kuracja.
Uwaga do dawki (z literatury): Zob. PDF do zatwierdzonych preparatów.
EMA HMPC: Mastiche

Zdjęcia

Główne zdjęcie znajduje się w nagłówku karty. Kolejne zdjęcia pojawią się tutaj, gdy będą dostępne.

Bezpieczeństwo

Znaczenie typów ostrzeżeń

Typ przy każdym ostrzeżeniu pomaga pogrupować temat — nie określa samej istotności (tę oznacza osobny znacznik).

Stosowanie wewnętrzne: Ryzyko połykania, ekstraktów, długości stosowania lub stężenia przy stosowaniu wewnętrznym.
Interakcje / leki: Możliwy wpływ na leki lub współwystępowanie z leczeniem — skonsultuj źródła i specjalistę.
Surowe części rośliny: Surowe, niedojrzałe lub źle przygotowane części rośliny mogą być niebezpieczne.
Toksyny i regulacje: Zawartość substancji toksycznych lub składników regulowanych (np. w destylatach).
Kontakt z rośliną: Podrażnienie skóry lub błon śluzowych przy kontakcie ze świeżą rośliną lub sokiem.
Alergia: Reakcje alergiczne, często związane z rodziną roślin lub uczuleniem.
Zbiór i zanieczyszczenie: Zanieczyszczenie, pomyłka gatunku lub zbiór z nieodpowiedniego miejsca.

Na razie bez ustrukturyzowanych zapisów bezpieczeństwa.