Agathosma betulina

Gruzoślin brzozowy

Ostrożność

Inne nazwy: Buchu, Kulatolistá buchu, Round-leaf buchu, Barosma betulina, Boegoe, Bergboegoe

Południowoafrykański krzew aromatyczny o drobnych, błyszczących liściach i ostrym zapachu (buchu).

Niski, wiecznie zielony krzew z formacji fynbos o sztywnych, błyszczących liściach i drobnych białych lub różowawych kwiatach; liście zawierają olejek eteryczny o charakterystycznym, ostrym aromacie kamforowo-cytrusowym.

Rodzina: rutowate
Typ rośliny: krzew wiecznie zielony

Znaczenie stopni bezpieczeństwa (rozwiń legendę)

Ogólnie uznawane za bezpieczne. Zwykle pospolite zioło przy rozsądnym zbiorze i użyciu; mimo to zawsze czytaj konkretne ostrzeżenia na karcie.
Informacja. Przede wszystkim stopień informacyjny — ważne są szczegóły w tekście i przy ostrzeżeniach poniżej.
Ostrożność. Wymaga zwiększonej ostrożności (dawkowanie, długość stosowania, grupy wrażliwe, interakcje).
Ryzykowne. Znaczne ryzyko — sprawdź źródła, przeciwwskazania i ewentualny nadzór specjalisty.
Nie w warunkach domowych. Nie nadaje się do eksperymentów w warunkach domowych bez wiedzy i pewności.
Wysokie ryzyko przy stosowaniu wewnętrznym. Szczególne ryzyko przy stosowaniu wewnętrznym (np. alkaloidy); unikaj długotrwałego lub nieodpowiedzialnego podawania.
Niepodano. Stopień nie jest jeszcze uzupełniony — polegaj na poszczególnych ostrzeżeniach i odnośnikach poniżej.

Gruzoślin brzozowy — pokrój rośliny (Wikimedia Commons). — Fotografia na Wikimedia Commons (Public domain).
Pokrój rośliny

Bezpieczeństwo — przeczytaj przed użyciem

Przy tym ziele ważne jest sprawdzenie ostrzeżeń, pomyłek i ewentualnych przestróg. Zacznij najpierw od sekcji Bezpieczeństwo.

Szybki przegląd

Podsumowanie do praktycznej decyzji; szczegóły znajdują się w sekcjach poniżej.

Stopień bezpieczeństwa: Ostrożność szczegóły
Źródła naukowe na karcie: Tak — źródła podane przy twierdzeniach sekcja Nauka
Kiedy i co zbierać: Liść — grudzień–luty
Cały zbiór
Metody przetwarzania: Napar, Ocet ziołowy, Likier ziołowy, Olejek eteryczny
Wszystkie metody i przepisy na karcie
Tematy i dolegliwości: Blizny i siniaki, Męski komfort moczowy, Nerki i drogi moczowe
Sekcja tematy, Przegląd dolegliwości

Identyfikacja i pomyłki

Krzew fynbos z rodziny rutowatych (Rutaceae). Liście małe, okrągłe, z drobno piłkowanym brzegiem; na liściu widoczne są wyraźne okrągłe gruczołki olejowe. Kwiaty zwykle pojedyncze, pięciopłatkowe, gwiazdkowate, białe do purpurowo-różowych; cała roślina ma silny, charakterystyczny aromat buchu (przypominający czarną porzeczkę).

Możliwe pomyłki i zagrożenia

Głównym sobowtórem i zamiennikiem jest Agathosma crenulata (buchu owalnolistne), której liście są bardziej podłużne. Uwaga: jej olejek jest bogaty w pulegon, związek hepatotoksyczny i potencjalnie poronny, więc ten sobowtór sam w sobie stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa.

Podobne zioła

Na razie nie powiązano pokrewnych ziół.

Tematy i dolegliwości

Więcej tematów znajdziesz w przeglądzie dolegliwości i tematów.

Blizny i siniaki
Tradycyjne· Ramy tradycyjne / kulturowe
Męski komfort moczowy
Tradycyjne· Ramy tradycyjne / kulturowe
Nerki i drogi moczowe
Tradycyjne· Ramy tradycyjne / kulturowe

Występowanie geograficzne

Republika Południowej Afryki
Częste dzikie występowanie w regionie

Zbiór

Liśćgrudzień–luty
lato
Region: Republika Południowej Afryki
Uwagi: Liście o najwyższej zawartości olejku eterycznego u szczytu wegetacji.

Przechowywanie

Hermetycznie zamknięte(Liść)
Suszone liście 1 rok w szczelnym naczyniu; olejek (diosfenol, pulegon, menton) szybko ulatnia się, po roku liść słabo pachnie.
Światło:
Z dala od światła.
Wilgotność:
Chronić przed wilgocią.

Metody przetwarzania na karcie zioła

Napar(Liść)Przydatność: Średnia przydatność
Zalanie wrzątkiem lub krótka ekstrakcja w wodzie; zazwyczaj bez gotowania.
Szczegółowy opis metody (z katalogu)
Herbatkę ziołową przygotowuje się tu jako napar: suszone zioła lub mieszankę ziołową zalej świeżo wrzącą wodą i zaparzaj przez co najmniej 5 minut. Według BfR jest to zasada higieny, a nie dawka lecznicza. Przestrzegaj instrukcji konkretnego produktu, także dłuższego czasu parzenia, jeśli został podany. Ta zasada dla naparów ziołowych nie jest ogólną instrukcją przygotowania prawdziwej herbaty (Camellia sinensis). Temperatura, czas zaparzania i stosunek surowca do wody zmieniają smak i skład wyciągu.
Odwar różni się od naparu dłuższym czasem działania ciepła i intensywnością wrzenia; dla delikatnych liści i kwiatów napar jest zazwyczaj lepszym rozwiązaniem niż długie gotowanie. Przy konkretnym ziole zawsze sprawdzaj kartę, część rośliny i ostrzeżenia dotyczące bezpieczeństwa — ogólne zasady nie zastępują oceny gatunku.
Kontekst tradycyjny przy tej metodzie: tak·Kontekst naukowy przy tej metodzie: nie
Słaby napar buchu
Około 10 minPoczątkującyProfil naukowy
Otwórz przepis →
Ocet ziołowy(Liść)Przydatność: Średnia przydatność
Ekstrakcja lub maceracja w occie; kwaśne środowisko zmienia profil smaku i ekstrakcji.
Szczegółowy opis metody (z katalogu)
Ocet ziołowy wykorzystuje kwas octowy jako część rozpuszczalnika. Powstają inne smaki i czasem inna stabilność niż przy alkoholu czy wodzie. Octy stosuje się kulinarnie oraz jako bazę domowych "oksymeli" wg tradycji.
Jakość octa (spożywczy, znane pochodzenie) jest ważna; metalowe naczynia mogą reagować — preferuj szkło lub stal nierdzewną.
Kontekst tradycyjny przy tej metodzie: tak·Kontekst naukowy przy tej metodzie: nie
Likier ziołowy(Liść)Przydatność: Niska przydatność
Słodki macerat alkoholowy z ziołami; główną rolę gra stężenie alkoholu i cukru.
Szczegółowy opis metody (z katalogu)
Likier łączy zioła, alkohol wysokoprocentowy i substancję słodzącą w wyraźnie aromatyczną mieszankę. Domowa produkcja różni się od produktów kupnych regulacjami prawnymi oraz kontrolą mocy napoju.
Dawkowanie i przechowywanie opieraj na przepisie; czas maceracji zmienia kolor i smak.
Kontekst tradycyjny przy tej metodzie: tak·Kontekst naukowy przy tej metodzie: nie
Olejek eteryczny(Liść)Przydatność: Niska przydatność
Skoncentrowany aromatyczny produkt roślinny; zastosowanie zależy od konkretnego produktu.
Szczegółowy opis metody (z katalogu)
Olejek eteryczny to skoncentrowany produkt roślinny otrzymywany na przykład przez destylację parową lub tłoczenie. Ogólna liczba kropli ani proporcja rozcieńczenia nie określa bezpiecznego użycia.
Wybierz gotowy produkt przeznaczony do danego celu i stosuj jego instrukcję. Nie nakładaj go na skórę ani nie połykaj, jeśli producent wyraźnie nie przewiduje takiego użycia. Ten opis nie jest przepisem na domowe rozcieńczanie.
Kontekst tradycyjny przy tej metodzie: nie·Kontekst naukowy przy tej metodzie: nie
Olejek buchu destyluje się przemysłowo dla przemysłu aromatycznego (nuta czarnej porzeczki). Zawiera pulegon — nigdy wewnętrznie, na skórę tylko silnie rozcieńczony, nie w ciąży.

Zastosowanie tradycyjne / duchowe

Oddzielnie od nauki — zapisy są kulturowe lub symboliczne, nie są zaleceniami leczniczymi.

Boegoe — perfumy i lek, które Khoi nosili na ciele
Ogólne
Zastosowanie tradycyjneZastosowanie ludoweTradycja zielarskaRytuał
Khoi i San mielili suszone liście buchu z owczym tłuszczem na pachnącą maść, którą smarowali ciało — jako perfumy, ochronę skóry przed słońcem i suszą oraz podczas obrzędów; nazwa boegoe u Khoi odnosiła się do kilku pachnących krzewów. Holenderscy osadnicy przejęli liście do brandy (boegoebrandewyn) na żołądek i do octu (boegoe-asyn) na stłuczenia i skręcenia; buchu eksportowano do Europy od lat 20. XIX wieku. Zapis tradycji kulturowej.
Forma:
boegoe — pachnąca maść Khoi, brandy i ocet osadników
Siła twierdzenia:
Tradycja
Uwaga do źródła:
Moolla A, Viljoen AM (2008), J Ethnopharmacol 119:413–419 (etnobotanika i historia).

Wiedza naukowa

Każde twierdzenie ma typ badania i źródło (URL lub DOI) tam, gdzie są dostępne. Dane o dawce z literatury mają charakter wyłącznie informacyjny.

Jak czytać znaczniki siły dowodu i typu badania

Znaczniki podsumowują, jak zapis jest oznaczony w katalogu — nie są medyczną oceną skuteczności. Przy każdym zapisie zawsze czytaj podsumowanie, ograniczenia i odnośnik do źródła.

Siła dowodu

Poziom dowodów niepodany: Autor zapisu nie podał stopniowania; oceniaj według tekstu podsumowania, ograniczeń i odnośnika do źródła.
Literatura opisowa / orientacyjna: Literatura opisowa lub fachowa bez kontrolowanego porównania grup — raczej kontekst niż 'dowód działania'.
Słabe dowody: Badanie lub wniosek ze znacznymi ograniczeniami metodycznymi; traktuj tylko jako sygnał do dalszej lektury.
Wstępne ustalenia: Pierwsze lub mniejsze badania — interesujący kierunek, ale nie ostatnie słowo o skuteczności ani bezpieczeństwie.
Średnia siła dowodu: Średnia siła zależnie od projektu badania; nadal obowiązują ograniczenia próby i kontekstu.
Mocniejsze dowody: Mocniejszy projekt lub spójność wyników w granicach podanych ograniczeń badania.
Praca przeglądowa / review: Praca przeglądowa podsumowuje wiele źródeł; jakość zależy od metody przeglądu i obszaru.

Typ badania

Tekst opisowy / fachowy: Tekst fachowy lub przegląd bez klasycznego projektu badania.
Badanie in vitro: Eksperyment w kulturze komórkowej lub probówce — nie mówi o działaniu w organizmie.
Badanie na zwierzętach: Model na zwierzętach — przeniesienie na człowieka nie jest oczywiste.
Badanie obserwacyjne: Obserwacja grup bez losowego przydziału leczenia; może mylić z powodu zakłóceń przyczynowych.
Badanie kliniczne: Badanie kliniczne z udziałem ludzi; ważne są wielkość próby i grupa kontrolna.
Randomizowane badanie kontrolowane: Randomizowane badania kontrolowane należą do mocniejszych projektów, jeśli są dobrze przeprowadzone.
Praca przeglądowa: Praca przeglądowa podsumowuje wiele prac — zależy od reguł doboru literatury.
Przegląd systematyczny: Przegląd systematyczny z jasną metodyką wyszukiwania i doboru badań.
Metaanaliza: Statystyczne połączenie wielu badań; wynik zależy od danych wejściowych i heterogeniczności.
Ocena regulacyjna / monografia (EMA, WHO…): Podsumowanie organu regulacyjnego dotyczące preparatu ziołowego — inny kontekst niż pojedyncze RCT; często dotyczy preparatów, a nie domowej herbaty.
Monografia fachowa (preparaty ziołowe): Systematyczne zestawienie literatury o roślinie lub surowcu — jakość zależy od autora i roku wydania.

Przegląd podsumowuje etnobotanikę obu gatunków buchu, skład olejku (diosfenol, pulegon, menton, limonen) i flawonoidów oraz dane laboratoryjne o działaniu przeciwdrobnoustrojowym, rozkurczowym i przeciwzapalnym; wskazuje wysoką zawartość hepatotoksycznego pulegonu u A. crenulata i brak badań klinicznych.
Literatura opisowa / orientacyjnaPraca przeglądowaRok: 2008
Ograniczenia: Brak danych klinicznych; skład olejku zależy od gatunku, pochodzenia i sezonu.
Moolla A, Viljoen AM — Journal of Ethnopharmacology
'Buchu' – Agathosma betulina and Agathosma crenulata (Rutaceae): A review
DOI: 10.1016/j.jep.2008.07.036

Zdjęcia

Główne zdjęcie znajduje się w nagłówku karty. Kolejne zdjęcia pojawią się tutaj, gdy będą dostępne.

Bezpieczeństwo

Znaczenie typów ostrzeżeń

Typ przy każdym ostrzeżeniu pomaga pogrupować temat — nie określa samej istotności (tę oznacza osobny znacznik).

Stosowanie wewnętrzne: Ryzyko połykania, ekstraktów, długości stosowania lub stężenia przy stosowaniu wewnętrznym.
Interakcje / leki: Możliwy wpływ na leki lub współwystępowanie z leczeniem — skonsultuj źródła i specjalistę.
Surowe części rośliny: Surowe, niedojrzałe lub źle przygotowane części rośliny mogą być niebezpieczne.
Toksyny i regulacje: Zawartość substancji toksycznych lub składników regulowanych (np. w destylatach).
Kontakt z rośliną: Podrażnienie skóry lub błon śluzowych przy kontakcie ze świeżą rośliną lub sokiem.
Alergia: Reakcje alergiczne, często związane z rodziną roślin lub uczuleniem.
Zbiór i zanieczyszczenie: Zanieczyszczenie, pomyłka gatunku lub zbiór z nieodpowiedniego miejsca.

Ciąża i pulegonŚrednia istotnośćpregnancy
Liście buchu zawierają pulegon, który w wyższych dawkach niekorzystnie działa na wątrobę; w ciąży i podczas karmienia piersią tradycyjnie się ich nie stosuje.
Pulegon — pomylenie gatunków i toksyczność dla wątrobyŚrednia istotnośćliver
Olejek buchu zawiera pulegon, monoterpen, który w wysokich dawkach jest toksyczny dla wątroby (znany z mięty polej). Według przeglądu Moolla & Viljoen 2008 Agathosma betulina ma w olejku tylko kilka procent pulegonu, podczas gdy A. crenulata kilkadziesiąt procent; handlowe buchu jest jednak często mieszane lub mylone. Nie pić skoncentrowanych naparów ani nie pić długotrwale, olejku nigdy wewnętrznie, przy chorobach wątroby unikać.
Źródło